شیشهء کریستال/شیشهء سربی چیست!

شیشهء کریستال یا شیشهء سربی یک نوع شیشه است که در آن سرب جایگزین کلسیم میشود. شیشهء سربی حاوی ۱۸ تا ۴۰ درصد وزنی از اکسید سرب II است (PbO)، درحالیکه کریستال سربی مدرن، حداقل ۲۴٪ اکسید سرب دارد.
از نظر فنی، اصطلاح کریستال به شیشه اطلاق نمیشود، چراکه شیشه از نظر تعریف فاقد یک ساختار کریستالی است. استفاده از اصطلاح کریستال سربی، بخاطر دلایل تاریخی و تجاری است.
اضافه کردن اکسید سرب به شیشه، شاخص انکسار آنرا بالا و دمای کار با آن و چسبندگی آن را پایین میاورد. ویژگیهای جذاب نوری شیشهء سربی بخاطر مقدار بالای فلز سنگین سرب است. همچنین بخاطر عدد اتمی بالای سرب، چگالی این شیشه بالا میرود (م: بنابراین از شیشهء معمولی سنگینتر است – بسته به درصد سرب بکار رفته، از نزدیک یک سوم وزن بیشتر برای شیشه های سربی معمولی تا حتی ۲.۵ برابر برای شیشه های سربی با سرب بسیار بالا). درخشندگی شیشهء سربی بخاطر شاخص بالای انکسار آن است که بوسیلهء سرب ایجاد میشود. همچنین این شاخص انکسار بیشتر با میزان بیشتر پراکندگی/تجزیهء نور توسط این شیشه در ارتباط است که این واپاشی بیشتر نور باعث ترجیح کاربرد آن در لنزهای آکروماتیک (achromatic) شده است.
از خواص دیگر شیشهء سربی، اینست که برخلاف شیشهء معمولی، موقعی که بدان ضربه زده میشود طنین زنگ دارد. مشتریان هنوز برای تشخیص شیشهء سربی از شیشه های ارزانتر از این خصوصیت استفاده میکنند. سرب همچنین مقدار حل شدن قلع، مس، و انتیمونی را بالا میبرد که باعث استفادهء آن در لعاب ها و براق‌کننده‌های رنگی شده است. همچنین روانی زیادتر (چسبندگی کمتر) شیشهء سربی ذوب شده علت استفادهء معمول مقدار زیادی از اکسید سرب در لحیم های شیشه ای است.
حضور سرب در شیشه هایی که اشعهء گاما و ایکس را جذب میکنند و برای سپر محافظ درمقابل تشعشع بکار میروند مورد استفاده قرار گرفته است (همچنین در لامپهای اشعهء کاتدی، موقعی که کم کردن درمعرض‌قرارگیری تماشاکنندگان تلویزیون دربرابر اشعهء ایکس نرم مورد توجه است).
همچنین شیشهء سربی مقاومت الکتریکی چند مرتبه (م: بصورت توانی) بالاتر نسبت به شیشهء معمولی سودالایم (soda-lime glass) دارد (م: برخلاف انتظار!). بنابراین این شیشه کرارا در glass fixture ها بکار میرود.
وجود سرب در شیشه باعث افزایش نرمی و راحتی بیشتر برش آن میشود. کریستال میتواند تا ۳۵٪ سرب داشته باشد، که در این نقطه بیشترین درخشش را دارد.

-= خطرات =-
این عقیده وجود دارد که بخشی از ارتباط تاریخی مرض نقرس و طبقات بالای اجتماع در اروپا و آمریکا بخاطر استفادهء وسیع آنها از ظرف های کریستال برای نگهداری نوع خاصی شراب (fortified wine) و ویسکی بوده است. سرب میتواند از اشیاء ساخته شده از شیشهء سربی به غذا و نوشیدنی های موجود در آنها نشت کند.
البته موقعی که ظروف نوشیدنی شیشهء سربی بصورت معمول مورد استفاده قرار گیرند (م: نه برای نگهداری طولانی مدت)، خطری را متوجه سلامتی نمیکنند.

نکته: شیشهء کریستال را نباید با شیشه-کریستال (Glass-ceramic) که میتوان گفت ماده ای بین، یا ترکیبی از هردوی، شیشه و سرامیک است اشتباه گرفت.

تصاویر:

ظروف کریستال سربی:

مهره های کریستال سربی:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>